پیوند مینیسک (Meniscal Transplant)

پیوند مینیسک (Meniscal Transplant)

در هر زانو دو مینیسک وجود دارد؛ یکی در سمت داخل زانو (مدیال) و دیگری در سمت خارج زانو (لترال). هر مینیسک به‌طور مشترک به پایداری زانو و حفظ سلامت مفصل کمک می‌کند. مینیسک‌ها مانند ضربه‌گیر و بالشتک عمل می‌کنند و باعث می‌شوند فشار و ضربه‌هایی که به زانو وارد می‌شود کمتر به غضروف‌ها و استخوان‌ها آسیب بزند.

مینیسک های زانو

• مینیسک داخلی (مدیال):

این مینیسک حدود نیمی از فشار وارد بر زانو را جذب می‌کند. بنابراین نقش مهمی در جلوگیری از آرتروز (ساییدگی مفصل) دارد، به‌ویژه در کسانی که پای پرانتزی دارند. همچنین برای کسانی که رباط صلیبی جلویی (ACL) ندارند یا قبلا جراحی بازسازی ACL انجام داده‌اند، این مینیسک بسیار مهم است؛ مینیسک داخلی مانند یک حائل کمکی عمل می‌کند و جلوی سر خوردن غیرطبیعی زانو را می‌گیرد.

• مینیسک خارجی (لترال):

این مینیسک بیشتر از مینیسک داخلی ضربه‌گیر است و حدود ۷۰٪ فشار سمت خارجی زانو را جذب می‌کند. به همین دلیل اگر کسی بخشی از این مینیسک را جراحی و بردارد (منیسککتومی لترال جزئی) ، ممکن است خیلی زود دچار آرتروز شود، به‌خصوص اگر فرد جوان و فعال باشد. علاوه بر نقش در جذب ضربه ، مینیسک خارجی کمک می‌کند تا رباط صلیبی جلویی (ACL) بهتر عمل کند. مینیسک خارجی در حفاظت از بازسازی ACL نیز نقش کلیدی دارد و در صورت وجود پارگی ACL به پایداری مفصل کمک می‌کند. در غیاب ACL و مینیسک خارجی، میزان زیادی ناپایداری چرخشی ایجاد می‌شود به‌طوری‌که زانو هنگام دویدن یا تغییر جهت، به راحتی می‌پیچد یا می‌لغزد.

جراحی پیوند مینیسک

پیوند مینیسک یکی از عمل‌های سخت و پیشرفته زانو است و نیاز به یک تیم جراحی باتجربه دارد. به‌طور کلی، حدود ۸۰٪ از بیماران نتایج خوب یا عالی را از نظر رفع درد و تورم هنگام فعالیت‌ها گزارش کرده‌اند. علاوه بر این، زمانی که پیوند مینیسک همراه با بازسازی مجدد ACL انجام می‌شود، در بیشتر موارد پایداری طبیعی زانو بازمی‌گردد و عملکرد بیمار بهبود می‌یابد.

آماده سازی مینیسک برای پیوند مینیسک

جراحی پیوند مینیسک زانو

ارزیابی بیمار برای پیوند مینیسک

یک معاینه پزشکی دقیق برای ارزیابی پیوند مینیسک ضروری است. باید اطمینان حاصل شود که زانو پایدار است، استخوان‌ها و پاها در راستای طبیعی هستندو سطوح غضروفی در هر دو سمت مفصل طبیعی هستند. اگر هر یک از این موارد وجود نداشته باشد، باید قبل یا در حین عمل جراحی اصلاح شود.

ارزیابی برای پیوند مینیسک شامل رادیوگرافی با مارکرهای اندازه‌گیری است. مینیسک باید متناسب با اندازه زانو انتخاب شود تا نه بزرگ‌تر و نه کوچک‌تر باشد. تناسب دقیق مینیسک پیوندی بسیار مهم است تا در محل درست قرار گیرد و بتواند سلامت مفصل را حفظ کند. علاوه بر این، باید رادیوگرافی تمام‌قد پا گرفته شود تا مشخص شود که هم‌راستایی زانو خنثی است یا از طریق بخش مقابل قابل اصلاح به هم‌راستایی طبیعی می‌باشد.

در برخی شرایط، مینیسک قابل ترمیم و حفظ نیست. در این شرایط، توصیه می‌کنیم که بیماران به‌طور دقیق پیگیری شوند تا از بروز آرتروز اطمینان حاصل شود. آرتروز می‌تواند به‌سرعت ایجاد شود و فرد باید نسبت به علائم آن آگاه باشد؛ از جمله درد یا تورم هنگام فعالیت‌ها. در بیماران جوان توصیه می‌شود که به‌طور منظم با رادیوگرافی پیگیری شوند تا از نظر استخوان اضافه (استئوفیت) و هرگونه کاهش فضای مفصلی بررسی شوند، به‌ویژه در نماهای ایستاده AP یا Rosenberg از زانو. در چنین شرایطی ممکن است نیاز به پیوند مینیسک برای حفظ سلامت مفصل وجود داشته باشد.

در این موارد مقدار سطحی که توسط غضروف محافظت می‌شود اهمیت دارد. پزشک معمولا از MRI برای بررسی میزان غضروف باقی‌مانده استفاده می کند تا مشخص شود آیا نواحی بدون غضروف و همراه با نمایان شدن استخوان وجود دارد یا خیر. اگر تنها یک سمت مفصل دارای سطح استخوانی بدون پوشش غضروف باشد، می‌توان این ناحیه را با میکروفراکتچر یا جراحی جایگزینی غضروف مانند آلوگرافت استئوآرتیکولار تازه ترمیم کرد. اما زمانی که هر دو سمت مفصل دارای سطح استخوانی بدون پوشش باشند، معمولاً پیوند مینیسک دشوار است و در این حالت تصور می‌شود که مفصل «بیش از حد تخریب‌شده» است و دیگر گزینه مناسبی برای پیوند مینیسک محسوب نمی‌شود.

مراقبت‌ها و فعالیت‌های بعد از پیوند مینیسک

بازگشت به ورزش‌های پرفشار (مثل دویدن یا پریدن) پس از پیوند مینیسک همچنان موضوعی بحث‌برانگیز است. به‌طور کلی، اگر بیمار در همان بخش آسیب‌دیده دچار کندرومالاسی (chondromalacia) باشد – که در واقع شکل اولیه آرتروز محسوب می‌شود – باید در بازگشت به فعالیت‌های پرفشار پس از پیوند مینیسک بسیار محتاط بود. دلیل این موضوع آن است که فردی که مینیسک طبیعی خود را دارد نیز معمولاً پس از چنین شرایطی به فعالیت‌های پرفشار بازنمی‌گردد. بنابراین، انتظار اینکه یک مینیسک پیوندی بتواند در سطح بالا عمل کند و مانع از وارد آمدن فشار بیش از حد بر بخش آسیب‌دیده مفصل شود، انتظاری غیرواقع‌بینانه است.

به همین دلیل، ما توصیه می‌کنیم بیماران پس از پیوند مینیسک به فعالیت‌هایی مانند راه رفتن، شنا، دوچرخه‌سواری و استفاده از دستگاه الیپتیکال به‌عنوان اشکال اصلی تمرینات و فعالیت‌های ورزشی خود بازگردند.