پرسشهای متداول – آسیب کشکک دوتکه (Bipartite Patella)
پرسشهای متداول – آسیب کشکک دوتکه (Bipartite Patella) کشکک دوتکه چیست؟ کشکک دوتکه زمانی ایجاد میشود که یکی از مراکز رشد استخوانی کشکک در دوران رشد بهطور کامل به بخش اصلی جوش نخورده باشد. این حالت معمولاً در قسمت فوقانی و خارجی کشکک (بخش سوپرولترال) دیده میشود. شیوع کشکک دوتکه چقدر است؟ […]
پرسشهای متداول – آسیب کشکک دوتکه (Bipartite Patella)
کشکک دوتکه چیست؟
کشکک دوتکه زمانی ایجاد میشود که یکی از مراکز رشد استخوانی کشکک در دوران رشد بهطور کامل به بخش اصلی جوش نخورده باشد. این حالت معمولاً در قسمت فوقانی و خارجی کشکک (بخش سوپرولترال) دیده میشود.
کشکک دوتکه – Bipartite Patella
شیوع کشکک دوتکه چقدر است؟
این حالت در حدود ۲٪ از عکسهای زانو مشاهده میشود؛ یعنی تقریباً از هر ۵۰ نفر، یک نفر آن را دارد. بنابراین، هرچند نسبتاً شایع است، اما در بیشتر موارد باعث درد یا مشکل خاصی نمیشود.
آیا کشکک دوتکه ارثی است؟
احتمال میرود عوامل ژنتیکی در بروز آن نقش داشته باشند، اما هنوز بهطور قطعی مشخص نیست و نیاز به تحقیقات بیشتری دارد.
کشکک دوتکه – Bipartite Patella
چگونه میتوان در MRI تشخیص داد که کشکک دوبخشی علامتدار است؟
بهترین راه تشخیص، معاینه بالینی است.
در بیشتر موارد، کشکک دوتکه بدون علامت است. بنابراین در MRI نباید بین قسمت جداشده و بخش اصلی کشکک، سیگنال بالایی دیده شود.
در MRI، اگر در ناحیه اتصال بین قطعه دوبخشی و کشکک اصلی افزایش سیگنال (نشانه التهاب یا تورم) دیده شود، احتمال علامتدار بودن آن بیشتر است. همچنین ممکن است قطعهی دوبخشی به سمت شیار استخوان ران (تروکلئا) متمایل شود و سطحی غیرطبیعی و ناصاف پیدا کند. این بیماران معمولاً بیشترین علائم را دارند.
در مقابل، اگر در این ناحیه افزایش سیگنال وجود نداشته باشد، درد معمولاً منشاء دیگری دارد، مانند آسیب غضروفی (کندرومالاسی) در همان ناحیه.
کشکک دوتکه – Bipartite Patella
درمان کشکک دوتکه چگونه است؟
درمان بستگی به وضعیت بیمار دارد. در بیشتر موارد، فیزیوتراپی و کاهش فعالیت توصیه میشود.
اگر آسیب جدیدی باعث تحریک کشکک دوبخشی شود، معمولاً درمان محافظهکارانه مؤثر است.
اما اگر با وجود درمان و استراحت، درد ادامه داشته باشد، باید بررسی شود که آیا ادامه درمان غیرجراحی مناسب است یا نیاز به جراحی آرتروسکوپی برای برداشتن قطعهی دوبخشی وجود دارد.
وجود کیست در کشکک دوتکه به چه معناست؟
کیستها معمولاً بهدلیل آسیب غضروفی ایجاد میشوند که باعث نشت مایع به داخل استخوان زیرغضروفی میشود.
بنابراین، وجود کیست در کشکک دوبخشی میتواند نشانهی بروز تغییرات تخریبی یا آرتروز (استئوآرتریت) باشد.
آیا کشکک دوتکه همیشه دردناک است؟
خیر. در اغلب موارد، کشکک دوتکه فقط بهطور اتفاقی در عکسبرداری از زانو دیده میشود و هیچ علامتی ندارد.
از آنجا که حدود ۱ نفر از هر ۵۰ نفر این وضعیت را دارند، بیشتر موارد بدون درد یا ناراحتی هستند.
برای درمان کشکک دوتکه چه باید کرد؟
در اغلب بیماران، کشکک دوبخشی بهطور تصادفی در عکسبرداری تشخیص داده میشود و نیازی به درمان ندارد. در صورتی که باعث بروز علائم شود، معمولاً با انجام توانبخشی و اصلاح فعالیتهای روزمره، درد و التهاب به مرور کاهش مییابد.
چگونه کشکک دوتکه را از شکستگی کشکک تشخیص دهیم؟
تشخیص این دو گاهی دشوار است، چون هر دو ممکن است پس از آسیب ظاهر شوند.
کشکک دوتکه تقریباً همیشه در قسمت فوقانی و خارجی کشکک دیده میشود، در حالی که شکستگی کشکک معمولاً در بخش میانی و بهصورت عرضی ایجاد میشود.
لبههای استخوان در کشکک دوتکه قدیمی، پهنتر و اسکلروتیک (سخت و سفیدتر) هستند، در حالی که شکستگی تازه، لبههایی تیز و مشخص دارد.
چه زمانی نیاز به جراحی کشکک دوتکه است؟
در بیشتر موارد، کشکک دوتکه مشکلی ایجاد نمیکند. اگر پس از ضربهای به زانو علائم ظاهر شود، معمولاً ابتدا توانبخشی و کاهش فعالیت توصیه میشود.
در صورتی که بیمار درد شدید و محدودیت فعالیت داشته باشد و MRI نشاندهنده افزایش سیگنال بین قطعهی دوبخشی و کشکک اصلی یا تمایل قطعه به سمت تروکلئا باشد، جراحی توصیه میشود.
رایجترین نوع جراحی برای کشکک دوتکه چیست؟
رایجترین روش، برداشت آرتروسکوپیک (arthroscopic excision) است. از آنجا که بخش دوبخشی معمولاً کوچک و غیرضروری برای عملکرد کشکک است، در این موارد برداشتن آن با روش آرتروسکوپی انجام میشود.
در این روش، قسمت اضافی کشکک با مته مخصوص برداشته میشود. این روش نسبت به جراحی باز، دوران نقاهت کوتاهتری دارد و به رباطهای جانبی کشکک آسیبی نمیزند.
به این ترتیب، بیمار میتواند زودتر حرکت و وزنگذاری را آغاز کند و پس از بازگشت قدرت عضله چهارسر، به فعالیتهای عادی بازگردد.
در جراحی باز، دورهی نقاهت طولانیتر است و در صورت آسیب به رباط جانبی (رتیناکولوم خارجی)، احتمال ناپایداری داخلی کشکک وجود دارد.
وضعیت ورزشکاران مبتلا به کشکک دوتکه چگونه است؟
در ورزشکاران، معمولاً ضربه به کشکک باعث تحریک یک کشکک دوبخشی پنهان میشود.
در بیشتر موارد با استراحت و کاهش فعالیت، درد برطرف میشود.
اما اگر با وجود درمان علائم ادامه یابد، ممکن است در محل اتصال قطعهی دوبخشی حرکتی غیرطبیعی (میکروحرکت) ایجاد شده باشد که باعث درد در حرکات فشارآور مانند اسکوات و لانج میشود.
در چنین مواردی، اگر درد عملکرد ورزشکار را مختل کند، جراحی آرتروسکوپی برای برداشتن قطعه توصیه میشود. جراحی تثبیت (فیکساسیون) نادر است و دورهی بازتوانی بسیار طولانیتری دارد.
مدت زمان بهبودی آسیب کشکک دوتکه چقدر است؟
مدت زمان بهبود بستگی به نوع آسیب دارد.
در موارد بدون علائم یا آسیب خفیف، معمولاً با کاهش فعالیت به مدت ۲ تا ۳ هفته، عملکرد طبیعی بازمیگردد.
در صورت انجام جراحی آرتروسکوپی، بیشتر بیماران میتوانند در ۴ تا ۶ هفته به فعالیتهای کامل بازگردند.
