درمان استئوکندریت دیسکان (Osteochondritis Dissecans) زانو

درمان استئوکندریت دیسکان (Osteochondritis Dissecans) زانو

استئوکندریت دیسکان می‌تواند هر مفصلی از بدن را درگیر کند، اما زانو شایع‌ترین مفصل درگیر است. در عارضه استئوکندریت دیسکان زانو یا OCD زانو ، به دلیل کم شدن خون‌رسانی به انتهای استخوان زانو، قطعه‌ای از غضروف به همراه بخشی از استخوان زیر آن ممکن است از انتهای استخوان جدا شود و باعث ایجاد درد در مفصل گردد.

استئوکندریت دیسکان زانو

این مشکل بیشتر در پسران نوجوان و جوانان زیر ۲۵ سال دیده می‌شود.

برخی از افراد مبتلا به این بیماری ممکن است علائمی نداشته باشند یا علائم خفیفی را تجربه کنند. یکی از مهم‌ترین عوامل پیش‌آگهی در استئوکندریت دیسکان این است که آیا صفحات رشد بیمار هنوز باز هستند یا خیر. اگر قطعه‌ی غضروف و استخوان شل‌شده به‌طور کامل جدا نشده باشد، با استراحت و محدود کردن فعالیت‌ها این قطعه می‌تواند به‌طور طبیعی ترمیم شود، البته به شرطی که صفحات رشد بیمار باز باشند.

اما در بیمارانی که صفحات رشد بسته شده‌اند یا استخوان به‌طور کامل جدا شده است، معمولاً علائم وجود دارند و ممکن است به مرور زمان شدیدتر شوند.

استئوکندریت دیسکان زانو

علائم استئوکندریت دیسکان زانو

• درد: شایع‌ترین علامت این بیماری است؛ درد معمولاً با فعالیت بیشتر شده و بدتر می‌شود.
• تورم: ناحیه اطراف مفصل زانو متورم و حساس به لمس می‌شود.
• محدودیت در دامنه حرکتی: با پیشرفت بیماری، صاف کردن کامل پا سخت‌تر خواهد شد.
• قفل شدن مفصل: وقتی استخوان و غضروف از انتهای استخوان در مفصل زانو جدا شوند، قطعات شل‌شده ممکن است بین استخوان‌ها گیر کنند. این موضوع می‌تواند باعث قفل شدن مفصل، ایجاد صدای تق یا گیرکردن زانو در یک وضعیت شود. گاهی بیماران احساس می‌کنند که قطعاتی درون مفصل آن‌ها شناور است، که معمولاً اطراف کشکک زانو احساس می‌شود.

چه کسانی بیشتر در معرض خطر هستند؟

به نظر می‌رسد ورزشکاران جوان بیشتر در معرض ابتلا به استئوکندریت دیسکان زانو باشند. ورزش‌هایی که شامل حرکات سریع و تغییر جهت ناگهانی هستند می‌توانند احتمال بروز این بیماری را افزایش دهند. همچنین:

• استفاده بیش از حد و مداوم از زانو
• وارد شدن ضربه به زانو
• آسیب‌های تکراری و نادیده گرفته‌شده
• زمین خوردن‌های شدید یا حوادث مشابه

می‌توانند به انتهای استخوان آسیب زده و زمینه‌ساز بروز این بیماری شوند.

تشخیص استئوکندریت دیسکان زانو

برای تشخیص دقیق این عارضه و برنامه‌ریزی بهترین روش درمان، معمولاً پزشک دستور رادیوگرافی‌ ساده و ام‌آر‌آی  را می‌دهد.

• رادیوگرافی‌ ساده ها نشان می دهد بیمار پای پرانتزی دارد یا پای ضربدری، و همچنین محل ضایعه مشخص شود. در ۳۰ درصد بیماران، استئوکندریت دیسکان در هر دو زانو وجود دارد.
• ام‌آر‌آی این امکان را فراهم می‌سازد که جزئیات آسیب به‌طور دقیق‌تری بررسی شود؛ از جمله اندازه ضایعه، اینکه آیا ضایعه یک‌تکه است یا قطعه‌قطعه شده، و اینکه آیا در اطراف استخوان کیست وجود دارد یا نه.

استئوکندریت دیسکان زانو – نمای رادیوگرافی

استئوکندریت دیسکان زانو – نمای MRI

درمان استئوکندریت دیسکان زانو

روش درمان استئوکندریت دیسکان زانو بسته به شرایط بیمار متفاوت خواهد بود. توانایی بیمار در ترمیم ضایعه‌ی استئوکندریت دیسکان در زانو، بیشتر به این بستگی دارد که آیا صفحات رشد استخوانی او هنوز باز هستند یا نه. در بیمارانی که صفحات رشد باز دارند و ضایعه‌ی استئوکندریت دیسکان هنوز به‌طور جزئی یا کامل جدا نشده است، همچنان این احتمال وجود دارد که با تغییر در فعالیت‌ها و استفاده از بریس کاهنده فشار (Unloader Brace) ترمیم صورت گیرد.

اما در بیمارانی که ضایعه‌ی استئوکندریت دیسکان همراه با علائم بالینی وجود دارد و صفحات رشد بسته شده‌اند، نتایج درمان چندان مطلوب نیست و ممکن است نیاز به جراحی وجود داشته باشد.

درمان غیرجراحی

اگر غضروف و استخوان هنوز کاملاً جدا نشده باشند و صفحات رشد بیمار باز باشد (معمولاً در سنین پایین‌تر)، درمان بدون جراحی شروع می‌شود. این درمان شامل:

• استراحت و استفاده از عصا
• تمرین‌های دامنه حرکتی
• حرکات تقویتی برای عضلات
• داروهای ضدالتهاب در صورت نیاز

این روش‌ها به مفصل کمک می‌کنند تا بهبود پیدا کند و عملکرد مفصل آسیب‌دیده به حالت طبیعی برگردد.

درمان جراحی

اگر ضایعه شدید باشد یا درمان غیرجراحی جواب ندهد، پزشک درمان جراحی را پیشنهاد می‌دهد. روش‌های جراحی شامل:

• جراحی آرتروسکوپی: در این روش، سوراخ‌هایی در استخوان مرده ایجاد می‌شود یا قطعات و ضایعات شل‌شده در عمق ضایعه در مفصل زانو برداشته می‌شوند و سپس استخوان با پیچ‌های قابل‌جذب زیستی و پیوند استخوانی مجدداً تثبیت می‌شود.

درمان جراحی استئوکندریت دیسکان زانو

• در ضایعه‌های بزرگ یا عمیق، ممکن است از آلوگرافت غضروفی تازه (پیوند غضروف) استفاده شود. در چنین شرایطی آلوگرافت غضروفی برای جایگزینی استخوان و غضروف جداشده به‌کار می‌رود.

درمان جراحی استئوکندریت دیسکان زانو

مراقبت‌های پس از عمل

بعد از جراحی آرتروسکوپی زانو، یک برنامه‌ی دقیق به بیمار داده می‌شود. خیلی مهم است که این برنامه را دقیقاً طبق نظر پزشک معالج و متخصص توان‌بخشی انجام شود.

اگر جراحی شما سوراخ‌کاری استخوان (Drilling) یا اتصال مجدد ضایعه با پیوند استخوان باشد:

• نباید حداقل ۶ هفته وزن روی پای عمل‌شده بگذارید.
• ممکن است لازم باشد چند ماه پس از عمل از یک بریس مخصوص استفاده کنید تا فشار از روی زانو کم شود.

اگر جراحی شما پیوند غضروف و استخوان (Fresh Osteoarticular Allograft)باشد باید ۸ هفته بدون وزن‌گذاری بمانید.

نکته مهم:

بسته به شدت آسیب و نوع جراحی، ممکن است لازم باشد فعالیت‌های ورزشی یا تفریحی خود را تغییر دهید. به‌خصوص بیمارانی که پیوند غضروف داشته‌اند، معمولاً باید ورزش‌های سنگین یا رقابتی را محدود یا متوقف کنند.