نکروز خودبهخودی زانو (Spontaneous Osteonecrosis of the Knee – SONK)
نکروز خودبهخودی زانو (Spontaneous Osteonecrosis of the Knee – SONK) نکروز خودبهخودی زانو چیست؟ نکروز خودبهخودی زانو در گذشته بهعنوان یک بیماری با علت ناشناخته (ایدیوپاتیک) شناخته میشد؛ به این معنا که علت مشخصی برای آن پیدا نمیشد. این بیماری معمولاً در زنان میانسال دیده میشد و اغلب بهطور ناگهانی منجر به بروز آرتروز شدید […]
نکروز خودبهخودی زانو (Spontaneous Osteonecrosis of the Knee – SONK)
نکروز خودبهخودی زانو چیست؟
نکروز خودبهخودی زانو در گذشته بهعنوان یک بیماری با علت ناشناخته (ایدیوپاتیک) شناخته میشد؛ به این معنا که علت مشخصی برای آن پیدا نمیشد. این بیماری معمولاً در زنان میانسال دیده میشد و اغلب بهطور ناگهانی منجر به بروز آرتروز شدید در کندیل داخلی استخوان ران (medial femoral condyle) میشد. در بسیاری از موارد، این بیماران در عرض چند ماه تا چند سال به جراحی تعویض کامل زانو نیاز پیدا میکردند.
نکروز خودبهخودی زانو
امروزه میدانیم که تقریباً تمام موارد نکروز خودبهخودی زانو در اثر پارگی ریشه مینیسک داخلی زانو (medial meniscus root tear) رخ میدهند که در گذشته تشخیص داده نمیشدند. معمولاً بهدنبال وضعیتهایی مانند نشستن در حالت چمباتمه (مثلاً هنگام تمیزکاری، باغبانی یا فعالیتهایی با خم شدن عمیق مانند اسکی)، ریشه مینیسک از محل اتصالش در پشت زانو جدا میشود. در بسیاری از بیماران، پارگی ریشه مینیسک باعث بیرونزدگی مینیسک از مفصل میشود که عملاً منبع اصلی جذب فشار و جلوگیری از آرتروز در بخش داخلی زانو را از بین میبرد.
نکروز خودبهخودی زانو
پارگی ریشه منیسک همراه با SONK و شکستگی استرسی در زانوی چپ
تشخیص نکروز خودبهخودی زانو
- در MRI، نکروز خودبهخودی زانو اغلب بهصورت افزایش سیگنال منتشرشده در ناحیه کندیل داخلی استخوان ران دیده میشود.
- شکستگیهای استرسی (Insufficiency fracture) نزدیک به استخوان زیر غضروف (سابکوندروال) و سطح غضروف مفصلی نیز غیرمعمول نیستند.
- همزمان با این یافتهها، معمولاً پارگی ریشه یا پارگی شعاعی ریشه شاخ پشتی مینیسک داخلی نیز مشاهده میشود.
نمایMRI زانو با پارگی ریشه منیسک داخلی و SONK
علائم نکروز خودبهخودی زانو
اغلب بیماران مبتلا به نکروز خودبهخودی زانو ابتدا دردی را در پشت زانو احساس میکنند و معمولاً صدای «تق» یا «پاپ» را هنگام انجام فعالیتهایی مثل باغبانی، شستن کف یا کارهایی که با خم شدن شدید زانو همراه هستند، حس میکنند. سپس، طی چند هفته بعد، دردی شدید در بخش داخلی زانو ایجاد میشود که ناشی از فشار واردشده به استخوان کندیل داخلی و سطح غضروفی بهدلیل عدم عملکرد ریشه مینیسک است.
زمانی که پارگی ریشه مینیسک وجود دارد، مینیسک ممکن است از مفصل خارج شود (بیرونزدگی پیدا کند) و باعث شود سطوح غضروفی بهطور مستقیم با هم تماس پیدا کنند، که این موضوع میتواند در برخی افراد منجر به پیشرفت سریع آرتروز شود.
درمان نکروز خودبهخودی زانو
در حال حاضر اعتقاد بر این است که بیشتر موارد نکروز خودبهخودی زانو اگر بهموقع تشخیص داده شوند، قابل درمان هستند. دیگر نیازی نیست که بیماران بهدلیل تشخیصهای نامشخص تحت جراحی تعویض جزئی یا کامل زانو قرار گیرند. بیشتر موارد بهدلیل پارگی ریشه شاخ پشتی مینیسک داخلی با بیرونزدگی هستند بنابراین تشخیص زودهنگام و درمان بهموقع، برای کند کردن روند پیشرفت آرتروز در این بیماران توصیه میشود.
درمان SONK ابتدا مستلزم یافتن علت آن است.
- در بیمارانی دچار نکروز خودبهخودی شدهاند اگر علت پارگی ریشه مینیسک باشد و سطح غضروف مفصلی هنوز تا حد زیادی سالم باشد ( حتی اگر شکستگی استرسی وجود داشته باشد)، درمان ترجیحی ترمیم پارگی ریشه مینیسک است. در این شرایط، با انجام ترمیم ریشه مینیسک و فراهم آوردن شرایط استراحت زانو در طی ۶ هفته بدون تحمل وزن (استفاده از عصا یا واکر)، تا حد زیادی به بهبود نکروز خودبهخودی زانو منجر میشود.
- در بیمارانی که از پیش دچار آرتروز پیشرفته شدهاند، استفاده از عصا و احتمالاً بریس تخلیهکننده فشار از بخش داخلی زانو میتواند به بهبود استخوان کمک کند و پس از آن ارزیابی شود که آیا بیمار نیاز به جراحی تعویض جزئی یا کامل زانو دارد یا خیر.
