تأثیر منیسکتومی جزئی بر غضروف مفصلی

تأثیر منیسکتومی جزئی بر غضروف مفصلی

منیسک‌ها نقش بسیار مهمی در جذب ضربه‌های وارد بر مفصل زانو دارند، همچنین برای راه رفتن طبیعی و پایداری زانو ضروری هستند. متأسفانه، در اغلب موارد، پارگی منیسک قابل ترمیم نیست، زیرا خون‌رسانی ضعیفی دارد و قسمت داخلی منیسک بسیار نازک است، به‌طوری‌که معمولاً امکان بخیه‌زدن آن وجود ندارد. با این حال، با توجه به نقش حیاتی منیسک در عملکرد مفصل زانو، بسیار مهم است که در صورت امکان، سعی در ترمیم پارگی منیسک داشته باشیم تا سلامت مفصل حفظ شود.

منیسکتومی جزئی

منیسکتومی جزئی

تأثیر منیسکتومی جزئی زانو

برداشتن بخشی از منیسک یا منیسکتومی جزئی (Partial Meniscectomy) داخلی زانو از طریق آرتروسکوپی رایج‌ترین روش درمان جراحی است که در این موارد به کار برده می شود. در ادامه به این مهم می پردازیم که منیسکتومی جزئی چه تأثیری بر ضعف عضلانی بعدی، الگوی راه رفتن و فشار اضافی وارد بر مفصل دارد.

برداشتن منیسک، خطر ابتلا به آرتروز زانو را تا ۷ برابر در اینده افزایش می‌دهد. در حالی‌که به‌طور کلی تصور می‌شود بیشتر بیماران پس از انجام منیسکتومی جزئی داخلی زانو با روش آرتروسکوپی، دوره بهبودی بدون مشکل و راحتی دارند، بررسی دقیق‌تر نشان می‌دهد که حداقل یک نفر از هر سه نفر دچار ضعف عضلات چهارسر ران می‌شود. این ضعف عضلانی باعث می‌شود مفصل زانو به دلیل کاهش جذب ضربه، تحت فشار بیشتری قرار گیرد و عملکرد فیزیکی فرد برای ماه‌ها یا حتی سال‌ها کاهش یابد.

از این رو، ضعف عضلات چهارسر ران یکی از عوامل خطر قابل اصلاح برای کاهش سرعت پیشرفت آرتروز پس از منیسکتومی جزئی داخلی زانو است. اجرای یک برنامه فیزیوتراپی بلافاصله پس از جراحی می‌تواند در پیشگیری و درمان ضعف عضلانی پایدار و محدودیت‌های حرکتی مؤثر باشد.

در این فرآیند، کاهش درد پس از عمل، فعال‌سازی سریع عضلات چهارسر ران، و بازیابی دامنه حرکتی مفصل اهمیت دارد. با انجام این اقدامات، امکان بهبود قدرت عضلات اندام تحتانی و عملکرد فیزیکی افزایش یافته و خطر پیشرفت آرتروز زانو کاهش می‌یابد.

باید توجه داشت که ضعف عضلات چهارسر باعث افزایش بار وارده بر مفصل زانو می‌شود و تغییرات آرتروزی می‌توانند حتی از ۲ تا ۵ سال پس از منیسکتومی آغاز شوند. بنابراین، یک بازه زمانی حساس و اولیه وجود دارد که در آن باید به مهار ضعف عضلانی و بازگرداندن قدرت مفصل پرداخت تا از پیشرفت آرتروز جلوگیری شود.

منیسکتومی

تأثیر منیسکتومی جزئی بر غضروف مفصلی

ورزشکاران جوانی که به دلیل آسیب منیسک یا پارگی‌های درمان‌نشده رباط صلیبی قدامی (ACL) تحت منیسکتومی کامل یا جزئی قرار گرفته‌اند، در آینده با احتمال بسیار بالا (۶۵ تا ۹۰ درصد) دچار آرتروز خواهند شد. به طورکلی، آرتروز یک بیماری تحلیل‌برنده مفصل است که با تخریب و فرسایش غضروف، رشد غیرطبیعی غضروف مفصلی و تشکیل زائده‌های استخوانی (استئوفیت ها یا خارهای استخوانی) همراه است و یکی از دلایل اصلی ناتوانی در افراد مسن محسوب می‌شود و حدود یک سوم جمعیت بلای 65 سال را درگیر می کند.

متأسفانه، تاکنون هیچ دارویی برای پیشگیری، کاهش سرعت پیشرفت یا درمان مؤثر آرتروز وجود ندارد. همچنین، هیچ روش جراحی مطمئنی هم برای ترمیم قطعی آسیب‌های جزئی غضروف مفصلی و جلوگیری از پیشرفت آن به آرتروز شدید وجود ندارد. در حال حاضر، درمان‌های رایج برای بیماران مسن شامل تسکین علائم درد و التهاب از طریق ورزش، تزریق کورتیکواستروئید، تزریق ژلهای روان‌کننده مفصل و در نهایت تعویض کامل مفصل زانو است.

مطالعات نشان داده اند که پارگی‌های درمان‌نشده منیسک، به عنوان یک عامل خطر شناخته شده اند که می توانند در مدت زمان ۲.۵ سال خطر ابتلا به آرتروز را تقریبا تا ۵ برابر افزایش دهند. همچنین، منیسکتومی کامل خطر آرتروز را در مدت ۲۱ سال پس از عمل تا ۱۴ برابر افزایش می‌دهد و منیسکتومی جزئی نیز در مدت ۱۶ سال پس از عمل، خطر را تا ۴ برابر بیشتر می‌کند.

تأثیر منیسکتومی بر مکانیک راه رفتن

پس از منیسکتومی، به دلیل از بین رفتن نقش حمایتی منیسک، مکانیک راه رفتن فرد تغییر می‌کند. بررسی‌ها نشان داده‌اند که بیمارانی که تحت منیسکتومی جزئی داخلی قرار گرفته‌اند، در هنگام راه رفتن چرخش خارجی زانوی بیشتری دارند که این موضوع باعث افزایش فشار بر غضروف می‌شود. هرچند این تغییرات ممکن است جزئی به نظر برسند، اما در طول زمان می‌تواند به تخریب مفصل و پیشرفت بیشتر آرتروز در این بیماران منجر گردد.

علاوه بر این تغییرات ساختاری، کاهش دامنه حرکتی زانو در پای جراحی‌شده نیز گزارش شده است. به همین دلیل، فیزیوتراپی زودهنگام برای بازیابی حرکت بسیار حیاتی است.

همچنین باید توجه داشت که علاوه بر نقش مکانیکی منیسک در جذب ضربه، آسیب‌دیدگی آن باعث بروز التهاب در مفصل می‌شود. این واکنش التهابی موجب ترشح موادی می‌شود که می‌توانند باعث تخریب غضروف شوند. علاوه براین، التهاب حاد می‌تواند باعث افزایش درد شود، و درد نیز منجر به تغییر در الگوی راه رفتن و وارد شدن فشار بیشتر بر غضروف خواهد شد. بنابراین، کاهش التهاب سیستمیک می‌تواند در کاهش روند تخریب مفصل مؤثر باشد.

همچنین بیماری که پای پرانتزی (زانوی واروس) دارد، پس از برداشت منیسک در همان همان سمت، بارگذاری بیشتری بر غضروف داخلی خواهد داشت، و همین موضوع برای پای ضربدری (زانوی والگوس) و بارگذاری بیشتر غضروف خارجی صادق است. بنابراین، از دست دادن منیسک در یک بخش از مفصل در فردی با ناترازی اندام تحتانی باعث می‌شود که غضروف آن بخش در طول زمان بسیار سریع‌تر دچار فرسایش شود.

باید توجه داشت که این تغییرات فقط به دلیل جراحی‌منیسکتومی نیستند. آسیب منیسک بدون جراحی هم می‌تواند منجر به تغییرات قابل‌توجه در محل و میزان بارگذاری روی غضروف مفصلی شود که این موضوع می‌تواند به آرتروز منجر شود. بنابراین، توجه به درد بیمار (که می‌تواند باعث تغییر در مکانیک راه‌رفتن و قدرت عضلانی شود) یک شاخص مهم برای تصمیم‌گیری در مورد انجام منیسکتومی به منظور کاهش سرعت پیشرفت آرتروز است.